De journalist vraagt Professor Lewis over een rechtszaak die hij verloren heeft in Frankrijk. In dit land – dat zogenaamd ontwikkeld, modern en vrij is – is het niet toegestaan om kritiek te uiten op de Armeense interpretatie van de geschiedenis van rond de Eerste Wereldoorlog. Zij die ontkennen dat de dood van de Armenen ‘genocide’ is, kunnen worden vervolgd. Prof. Lewis werd inderdaad vervolgd en veroordeeld tot het betalen van één Franse Frank, een symbolisch bedrag.

De professor antwoord vervolgens als volgt:

Dit is een vraag van definitie en tegenwoordig wordt het woord ‘genocide’ heel gemakkelijk gebruikt, zelfs voor situaties in welke geen levens verloren zijn gegaan. Ik kan het begrijpen dat zij die vinden dat het voor hen ontkend wordt geirriteerd zijn. Maar in deze specifieke zaak werd het gezegd dat de massaslachtingen van Armenen in het Ottomaanse Rijk hetzelfde was als wat er gebeurde met de Joden in Nazi Duitsland.

En dat is een regelrechte leugen.

Wat er met de Armenen gebeurde was het gevolg van een massale bewapende opstand van de Armenen tegen de Turken welke begon voor de Eerste Wereldoorlog uitbrak, en welke doorging op een steeds grotere schaal. Grote aantallen Armenen deserteerden, vluchtten over de grens, en gingen vechten aan Russische zijde die Turkije binnenvielen.

Armeense rebellen veroverden zelfs de stad Van en hielden het een tijd bezit, hopende het aan de Russen te overhanden. Er werd een guerrilla oorlog in geheel Anatolië gevochten [MvdG: het Turkse hartland]. Het was, wat wij tegenwoordig een Nationale Vrijheidsbeweging noemen van Armenen tegen Turken.

En de Turken namen zeker harde maatregelen om het de kop in te drukken. Er is duidelijk bewijs van een beslissing van de Turkse overheid om de Armeense populatie van de gevoelige gebieden te deporteren. Dit betekende vrijwel geheel Anatolië, maar niet de Arabische provincies die toendertijd nog steeds deel uitmaakten van het Ottomaanse Rijk.

Er is [echter] geen bewijs van een beslissing om de Armenen af te slachten. Het tegenovergestelde is zelfs waar; er is veel bewijs van pogingen om het [MvdG: massaslachtingen] te voorkomen, welke niet erg succesvol waren.

Ja, er waren verschrikkelijke (massa)slachtingen, de preciese getallen [MvdG: doden] zijn onduidelijk, maar één miljoen lijkt zeer goed mogelijk te zijn. De slachtingen werden uitgevoerd door bandieten, door lokale dorpelingen die reageerden op wat er hen was aangedaan [MvdG: wraak voor de massaslachtingen van Turken door Armenen] en op een aantal andere manier [MvdG: denk hier bijvoorbeeld aan ziekten, honger, etc.].

Maar om te pretenderen dat dit vergelijkbaar is met de holocaust in Duitsland zou je moeten aannemen dat de Joden van Duitsland betrokken waren bij een gewapende opstand tegen de Duitse Staat; dat zij samenwerkten met de geallileerden tegen Duitsland; dat in het deportatiebevel de steden van Hamburg en Berlijn werden uitgezonderd; dat de individuen die voor de staat werkten tevens werden uitgezonderd; en dat het deportatiebevel alleen maar gold voor de Joden van Duitsland zelf zodat zij op het moment dat zij in Polen aankwamen welkom werden geheten en onderdak werden [aan]geboden door de Poolse Joden – het lijkt mij dat dit een nogal absurde vergelijking is.

Deze video is van het grootste belang omdat we hier één van de grootste experts op het gebied van het Nabije en Midden Oosten – hij geeft les and the prestigieuze universiteit Princeton, in de VS – duidelijk zien en horen ontkennen dat de Armeense kwestie vergelijkbaar is met de holocaust, dit terwijl Armeense aktivisten deze vergelijking vrijwel continu maken.

Wat ook belangrijk is, is dat Professor Lewis een Jood is die weet waar hij het over heeft wanneer hij over de holocaust spreekt. Een man zoals Lewis vindt het beledigend voor Joden dat Armenen hun situatie met die van de Joden in Nazi-bezet Europa vergelijken. Voor hem is deze vergelijking niet slechts inaccuraat maar “absurd.”

Tevens legt hij uit dat de Armenen als volk niet onschuldig waren, en dat de Turken (Ottomanen eigenlijk) een goede reden hadden om de Armenen van Anatolië te deporteren. De Turken werden van alle kanten aangevallen en, alsof dat nog niet genoeg was, werkten Ottomaanse Armenen samen met de vijanden van hun staat, omdat zij een staat voor zichzelf wilden hebben. Turken hebben jarenlang volgehouden – correct – dat Armenen zelf de staat aanvielen voordat de staat besloot iets aan de bedreiging die ze vormden te doen.

Armeense aktivisten pretenderen vaak dat de Ottomaanse leiders, zoals Talat Bey, opeens besloten om hun voorouders af te maken. Iedereen die een beetje kennis bezit over het Ottomaanse Rijk weet dat Armenen altijd behoorlijk goed behandeld waren, en vrij waren om hun taal te spreken, hun cultuur in stand te houden, en om God te aanbidden zoals zij wilden. Jammer genoeg weten de meeste Nederlanders niets over het Ottomaanse Rijk en de Turken. Daarom vragen zij zich nooit af waarom de Armenen ‘opeens’ gedeporteerd werden. Lewis laat duidelijk zien dat het geen impulsieve, nog racistische beslissing was; de Turken handelden uit zelfverdediging.

Professor Bernard Lewis heeft de volgende – zeer bekende – werken geschreven, velen ervan zijn in het Nederlands vertaalt:

• The Origins of Ismailism (1940)
• The Arabs in History (1950)
• The Emergence of Modern Turkey (1961)
• Istanbul and the Civilizations of the Ottoman Empire (1963)
• The Assassins: A Radical Sect in Islam (1967)
• The Cambridge History of Islam (2 vols. 1970, revised 4 vols. 1978, editor with Peter Malcolm Holt and Ann K.S. Lambton)
• Islam: From the Prophet Muhammad to the capture of Constantinople (1974, editor)
• Race and Color in Islam (1979)
• Christians and Jews in the Ottoman Empire: The Functioning of a Plural Society (1982, editor with Benjamin Braude)
• The Muslim Discovery of Europe (1982)
• The Jews of Islam (1984)
• Semites and Anti-Semites (1986)
• History — Remembered, Recovered, Invented (1987)
• Islam from the Prophet Muhammad to the Capture of Constantinople (1987)
• The Political Language of Islam (1988)
• Race and Slavery in the Middle East: an Historical Enquiry (1990)
• Islam and the West (1993)
• Islam in History (1993)
• The Shaping of the Modern Middle East (1994)
• Cultures in Conflict (1994)
• The Middle East: A Brief History of the Last 2,000 Years (1995)
• The Future of the Middle East (1997)
• The Multiple Identities of the Middle East (1998)
• Uno Sguardo dal Medioriente, Di Renzo Editore, Roma, 1999
• A Middle East Mosaic: Fragments of Life, Letters and History (2000)
• Music of a Distant Drum: Classical Arabic, Persian, Turkish, and Hebrew Poems (2001)
• The Muslim Discovery of Europe (2001)
• What Went Wrong?: The Clash Between Islam and Modernity in the Middle East (2002)
• The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror (2003)
• From Babel to Dragomans: Interpreting the Middle East (2004)

Een belangrijk voorbeeld van Armeens terrorisme en militaire akties tegen Moslimse Turken is de Rebellie in de stad Van van 1896.

Armenen hadden verschillende organisaties opgericht, zoals de Hunchaks and Dashnaks (in een ander artikel volgt meer specifieke informatie over deze organisaties) die zichzelf tot doel hadden gesteld om door middel van terrorisme zoveel chaos en verlies van leven te veroorzaken dat de Ottomaanse overheid wel gedwongen werd om militair in te grijpen. Op het moment dat de Ottomanen troepen zouden sturen, zouden de Armenen vervolgens tegen het Westen klagen over die ‘barbaarse Turken’ die ‘zomaar’ begonnen Armenen af te slachten. Wetende dat het Westen en Rusland volgaarne het Ottomaanse Rijk tussen henzelf wilden verdelen dachten de Armenen dat deze ‘grote machten’ vervolgens wel militair zouden ingrijpen waarop zij, de Armenen, vervolgens hun eigen natie-staat zouden kunnen oprichten.

Dit was het plan, en Armeense nationalisten deden hun best om hun droom te verwezenlijken. Zij kochten en kregen wapens van de ‘grote machten,’ met name van Rusland, en begonnen Turkse Moslims op een grote schaal af te slachten. Duizenden, tien duizenden zelfs, onschuldige Turken verloren hun leven voordat de overheid het bevel in 1915 gaf om de Armenen te deporteren of herplaatsen naar Syrië.

En toen, in 1896, besloten de Armeense terroristen om de stad Van over te nemen en ethnisch te zuiveren. Zij hoopten dat de Ottomanen en Turken (en Koerden) dan vervolgens wraak zouden nemen, wat vele Armeense levens zou kosten. Vervolgens kon het Westen, zo dachten de Armenen, ingeschakeld worden.

Het begon allemaal als volgt: De Britse Consul Williams zei hierover dat de Dashnaks “hun landgenoten terroriseren, en door hun wandaden de Mohammedaanse populatie” proberen te forceren om Armenen aan te vallen (^ The Armenian Rebellion at Van door Justin McCarthy (2006), p. 65).

De Dashnaks, of Armeense Revolutionaire Federatie, produceerde pamfletten welke in Van verspreid werden.

Er kan geen sprake van goedmaken zijn; we zullen onze wapens niet neerleggen. We hebben een heilige oorlog, en het zal met grotere barbaarsheid worden voortgezet. Laat daarom de commissie [de Ottomaanse overheid probeerde op vreedzame wijze een einde te maken aan de radicalisering van Armenen] van de tiran naar de hel lopen. Wij zijn revolutionairen, en dit is ons laatste woord.

De dood of Vrijheid!

Lang leve het Armeense volk!

Lang leve de revolutie! (The Armenian Rebellion at Van door Justin McCarthy (2006), p. 65-67)

De situatie liep dermate uit de hand met de radicalisering van Armenen dat de gouverneur van Van (Sadettin Pasha) schreef naar de centrale overheid dat “alle Armenen in de stad bewapend zijn, en zij verstoppen wapens.”

En toen, op 3 Juni 1986, begon de Rebellie van Van. De Armeense terroristen (of seperatisten) wilden de stad overnemen om vervolgens te wachten op versterkingen die vanuit Persië (Iran) zouden komen. Deze troepen zouden de Armenen in staat stellen om het Ottomaanse leger op afstand te houden totdat, zo dachten de Dashnaks, Russische troepen zouden arriveren; zij twijfelden er geen moment aan dat de Russen zouden komen omdat beide volkeren Christenen waren.

In de nacht van 2 op 3 Juni begonnen Armeense rebellen op Ottomaanse soldaten te schieten. Rapporten en andere documenten hebben vele experts de idee gegeven dat de Armenen hun Europese en Russische vrienden vantevoren reeds op de hoogte gebracht hadden van de ophanden zijnde rebellie.

Op het moment dat Koerdische stammen hoorden dat soldaten door de Armenen waren vermoord vroegen zij de gouverneur toestemming om tegen de Armenen te vechten. Daar hij begreep dat dit precies was wat de Armenen en de ‘grote machten’ wilden beval hij de Koerden rustig te blijven en verbood hij ze de wapens tegen de Armenen op te nemen. Dit terwijl de Armenen op dat moment bezig waren een Ottomaanse stad in handen te krijgen en de oorlog hadden verklaard aan hun eigen, legitieme overheid.

Sadettin Pasha was een voorzichtig man en weigerde om zijn troepen te bevelen om de stad met groot vertoon van kracht in te nemen. Zo’n aanpak zou, zo vreesde hij, resulteren in de dood van veel onschuldige burgers. In plaats van een directe en aggressieve aanpak koos deze gouverneur ervoor om met de Armenen te praten en hun een vredesaanbod te doen, en Europe afgevaardigden werden uitgenodigd om naar Van te komen zodat ze met hun eigen ogen konden zien hoe het er in Van aan toe ging. Dat laatste was van het grootste belang omdat Armenen wilde verhalen verzonnen over misdaden en slachtingen begaan door Turken, en deze verhalen vervolgens naar Europe verspreidden.

Hoewel de Armenen niet van plan waren om het vredesaanbod van de gouverneur aan te nemen, en de gouverneur het rustig aanpakte, kwamen de eersten al snel tot de conclusie dat ze deze strijd niet konden winnen. Dit gevoel werd met name versterkt door het nieuws dat de Armeense rebellen die vanuit Iran zouden moeten komen niet naar Van konden.

Langzaam maar zeker kwam het Ottomaanse leger intussen dichterbij. Belangrijke gebouwen werden door hen veroverd. Wetende dat het een verloren zaak voor hen was, verlieten de Armeense Dashnaks langzaam maar zeker de stad. Zij vluchtten van Van naar Iran en / of Rusland. Tijdens hun vlucht vielen zij kleine Moslim dorpen aan.

Nadat alle rebellen vertrokken waren meldden zowel Gouverneur Sadettin Pasha en Britse Consul Williams dat 340 Moslims (Turken en Koerden) en 219 Armenen waren gestorven (The Armenian Rebellion at Van door Justin McCarthy (2006), p. 67).

Deze rebellie is belangrijk omdat het aantoont dat de Armenen reeds ver voor de Eerste Wereldoorlog en dus ver voor de deportaties of zogenaamde genocide die plaatsvond in 1915. De Armeense rebellie van 1896 toont aan dat Armenen niet onschuldige slachtoffers waren maar druk bezig waren het Ottomaanse Rijk te vernietigen, met de hulp van de ‘grote machten.’ Tevens weerspreekt deze rebellie Armeense nationalisten wanneer zij zeggen dat Armenen geen wapens hadden om tegen de Turken (of Ottomanen) te vechten.

Vele malen dank verschuldigd aan Jonathan Wilson, editor-in-chief van onze Amerikaanse broer, Armenian Genocide.com.

De twee groepen, Moslims en Armenen, leefden dus vele jaren in harmonie samen. De Armeense Christenen hadden, natuurlijk, reden om te klagen over dit of dat. Zij hadden bijvoorbeeld in den beginne weinig tot geen politieke macht. Hoewel de Ottomanen Christenen toestonden hun religie te belijden hoewel die religie anders was dan die van hen – wat ten tijde van de middeleeuwen niet gezegd kon worden van de Europese machten – geloofden zij vele eeuwen lang dat Christenen zich moesten schikken naar de wil van de Islamitische machthebbers. Zij mochten God vereren zoals zij wilden, maar zij waren niet in staat om de politiek van het rijk te beïnvloeden.

Gedurende de 19e eeuw veranderde dat echter. Het Ottomaanse Rijk was, vergeleken met de nieuwe supermachten van Europa, achtergebleven. Deze supermachten – Rusland, Frankrijk en Engeland met name – zetten zich in voor de Christenen die in het Ottomaanse Rijk leefden en dwongen de Ottomanen tot hervormingen.

De intellektuele leiders van de Ottomanen waren het eens met het Westen dat het rijk hervormingen nodig had. Velen waren behoorlijk, voor die tijd tenminste, democratisch gezind. Zij dwongen de sultan om het land te democratiseren. Langzaam maar zeker veranderde het rijk; Christenen, en met name Armenen, kregen meer politieke invloed. Voordien waren zij reeds de bovenklasse van het Ottomaanse Rijk doordat zij de handelaren, leraren, etc. waren, maar nu konden zij ook politici zijn.

Het Westen was echter niet blij met deze hervormingen. De reden was simpel; Europa wilde niet dat de hervormingen zouden slagen. Als ze zouden slagen zouden de Christenen deel blijven uitmaken van het Islamitische Rijk. Dit zou betekenen dat Frankrijk, Engeland en Rusland dit rijk niet zouden kunnen verdelen; het was immers het tijdperk van het imperialisme. De rijke Europese landen wilden de wereld veroveren; niet om de lokale bevolking te helpen, maar om hen uit te buiten.

Zodoende begonnen zij, vooral via missionarissen, de Christenen op te stoken tegen hun overheid. De Armenen bleken behoorlijk vatbaar te zijn voor de idee dat Christenen meer zijn dan Moslims, en begonnen langzaam maar zeker een eigen staat voor zich op te eisen.

Er was echter een probleem; er waren niet genoeg Armenen om zo’n staat af te dwingen. Zij vormden overal de minderheid. De oplossing voor het probleem was simpel; er moesten zoveel mogelijk Turkse Moslims worden vermoord of gedwongen worden te verhuizen van de gebieden die de Armeense leiders voor zich opeisten.

Maar hoe dat te doen? Als je met weinigen bent kun je niet een leger oprichten en de oorlog verklaren aan je vijand. Zodoende besloten de Armenen om terroristische organisaties op te richten. De organisaties hadden het doel om het Ottomaanse Rijk en lokale Moslims te provoceren door het vermoorden van onschuldige Turkse Moslims. Op het moment dat de Turken zouden reageren zouden de Armenen zich tegenover het Westen beklagen en dan zouden hun Christen-broeders hun wel even redden.

Al snel begonnen ze banken te overvallen, dorpen en steden te veroveren, en Moslims op een ongekende schaal te vermoorden.

Het plan werkte niet echt goed. De Armenen hoopten dat de Moslims wraak zouden nemen. Dit gebeurde echter niet; ja, de Turken vochten terug en de overheid zond troepen, maar niet genoeg om echt veel Armenen te vermoorden. Zij konden vervolgens wel bij het Westen aankloppen, maar het Westen was nog niet van plan om troepen te sturen omdat dat situatie niet kritiek genoeg was en, veel belangrijker, omdat een rechtstreekse aanval op dat moment niet in hun plannen paste.

Dit was rond 1890 – 1900.

De Armenen waren zich hier terdege van bewust. Hun meest belangrijke organisaties, de Hunchaks and Dashnaks, hadden dan ook resoluties aangenomen in welke zij stelden dat zij op een grootse schaal moesten rebelleren wanneer het Ottomaanse Rijk door het Westen, maar met name door Rusland, aangevallen zou worden. Dan zouden zij de troepen van de Ottomanen tegenhouden en van de Russen en anderen een eigen staat krijgen.

Zij wisten dat Rusland en de andere machten graag wilden aanvallen; ze moesten echter een goed excuus hebben. Hadden ze dat niet, dan zou het publiek thuis een oorlog niet accepteren.

En toen brak WO 1 uit. De Ottomanen – die in Europa vele gebieden verloren hadden in voorgaande jaren doordat Rusland en andere Christelijke landen Christelijke minderheden steunden – hadden in de gaten dat hun rijk langzaam vernietigd werd, en besloten met de Duitsers samen te werken. Dit was het excuus dat de ‘geallileerden’ nodig hadden. Zij verklaarden de oorlog aan het Ottomaanse Rijk en vielen aan.

Rusland nam logischerwijze de leiding. Het rijk van de Tsaar viel aan terwijl Armeniërs op grote schaal begonnen huis te houden. Zij veroverden steden en dorpen, zoals Van, waar zij de meest verschrikkelijke misdaden begingen. Zwangere vrouwen werden, nadat hun baby uit hun buik was gesneden en zij waren verkracht, vermoord door Armeense ‘vrijheidsstrijders’ gesteund door Rusland en het Westen. De Ottomanen verloren de oorlog tegen de Russen mede doordat de Armenen hen constant in de rug aanvielen. Ze wilden wel vechten tegen de Russen om zichzelf en hun rijk te beschermen, maar ze konden niet.

De Ottomaanse Overheid besloot op dat moment om de Armenen uit Anatolië te deporteren. De orders van de overheid geven duidelijk aan dat er geen plan was om de gedeporteerde Armenen te vermoorden; de Turken handelden niet uit haat, maar uit zelfverdediging. Er was geen intentie om een gehele groep uit te moorden, er was slechts de intentie om zichzelf te beschermen.

Tijdens de reis, echter, stierven vele Armenen door geweld, ziekte en honger. Deze doden worden door de Armenen en hun vrienden nu ‘genocide’ genoemd, maar zij vergeten vaak te vermelden dat de overheid geen intentie had om ze te vermoorden (een vereiste voor genocide) en dat de Armenen zelf druk bezig waren het land ethnisch te zuiveren van Moslims, die vervolgens – om zichzelf en hun families te beschermen – er voor kozen om de Armenen te deporteren naar een gebied waar zij geen kwaad meer konden uithalen.

Literatuur:

“The Ottoman Peoples and the End of Empire” door Justin McCarthy

“The Genocide of Truth” door Sükrü Server Aya

“World War One” door Norman Stone

“Armeense Genocide Debate” probeert Nederlandse lezers te informeren over de Armeense Kwestie. De auteurs – die allen zeer geïnformeerd en hoog opgeleid zijn – geloven dat de Armenen zelf schulding zijn aan ethnische zuiveringen en dat de reactie van de Ottomaanse overheid op het terrorisme van de Armenen voor, tijdens en na de Eerste Wereldoorlog zeer zeker niet gericht was op het vernietigen van de gehele Armeense populatie van het Ottomaanse Rijk. Wij hopen u te informeren over wat er echt gebeurd is en, zodoende, hopen wij de toon van het debat in Nederland te beïnvloeden.